Μυστράς

Το κάστρο του Μυστρά

Το κάστρο του Μυστρά

Βυζαντινή πολιτεία της Πελοπονήσσου και απέχει έξι χιλιόμετρα ΒΔ της Σπάρτης (60 λεπτά από την Ελαία Λακωνίας). Ο χώρος, στον φυσικά οχυρό και στρατηγικής σημασίας λόφο του βυζαντινού Μυζηθρά, βόρεια του Ταϋγέτου, αποτελείται από το μεσαιωνικό κάστρο και τον οχυρωμένο οικισμό, που κλείνει μέσα από τα τείχη του μονές, εκκλησίες, παρεκκλήσια, οικίες και παλάτια, σε μια συνεχόμενη πορεία από τα μέσα του 13ου αιώνα έως και το 1953.

Οι αναστηλωτικές εργασίες, που πραγματοποιούνται τις τελευταίες δεκαετίες από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, προσδίδουν σταδιακά στο χώρο την αίγλη του παρελθόντος. Ψηλότερα στο λόφο υψώνεται το κάστρο, ίδρυμα του φράγκου πρίγκιπα Γουλιέλμου Β΄ Βιλλεαρδουίνου γύρω στο 1249, με δύο περιβόλους και την οικία του φράγκου φρούραρχου, ενώ στις πλαγιές κατηφορίζει η πολιτεία του Μυστρά αποτελούμενη από την Άνω Χώρα ή Χώρα, την Κάτω Χώρα ή Μεσόχωρα και την Έξω Χώρα.

Η Πάνω Χώρα, που αρχίζει να διαμορφώνεται από νωρίς, ήδη από το β΄ μισό του 13ου αιώνα, με οικίες, παρεκκλήσια και ναούς, έχει ως κέντρο αναφοράς τα Παλάτια, ένα συγκρότημα κτιρίων με μεταγενέστερες προσθήκες, έως και του 15ου αιώνα, κτισμένο σε φυσικό πλάτωμα με ελεύθερο χώρο για την πλατεία, το ''φόρο'' των Βυζαντινών και περιβάλλεται με τείχη για λόγους προστασίας. Η Κάτω Χώρα, οχυρωμένη επίσης με περίβολο, αποτελείται από οικίες και αρχοντικά σπίτια, όπως τις λεγόμενες ''οικίες του Λάσκαρη''και ''του Φραγκόπουλου'', μοναστήρια και ναούς, των οποίων η οικοδόμηση ξεκινά σχεδόν παράλληλα με την Πάνω Χώρα και συνεχίζεται σε ολόκληρη την υστεροβυζαντινή περίοδο. Τέλος, τη λεγόμενη Έξω Χώρα του Μυστρά αποτελούν σήμερα ελάχιστα αρχιτεκτονήματα στους πρόποδες του λόφου, που ανάγονται στο 15ο αιώνα και εξής.

Ο Μυστράς φημίζεται για τις υστεροβυζαντινές εκκλησίες, που βρίσκονται διάσπαρτες στον αρχαιολογικό χώρο: στην Πάνω Χώρα η Αγία Σοφία-η βυζαντινή Μονή του Ζωοδότου Χριστού και εκκλησία των παλατιών (μέσα 14ου αι.), στην Κάτω Χώρα η Μητρόπολη (Άγιος Δημήτριος, δ΄ τέταρτο 13ου αι.), οι Άγιοι Θεόδωροι (τέλη 13ου αι.) και η Οδηγήτρια (αρχές 14ου αι.), που αποτελούσαν τη Μονή Βροντοχίου, η Περίβλεπτος (γ΄ τέταρτο 14ου αι.), η Ευαγγελίστρια (τέλη 14ου-αρχές 15ου αι.) και η Μονή της Παντάνασσας (π. 1428), στην οποία συνεχίζει μέχρι τις μέρες μας την παρουσία της οργανωμένη γυναικεία μοναστική κοινότητα.

Οι περισσότερες εκκλησίες ανήκουν στον πρωτότυπο, τοπικού χαρακτήρα, ''μικτό'' αρχιτεκτονικό τύπο, στον οποίο συνδυάζεται ο τύπος της βασιλικής στο ισόγειο και του σταυροειδούς εγγεγραμμένου με πέντε τρούλους ναού στο ''υπερώο'' τις εκκλησίες κοσμούν τοιχογραφίες σπουδαίας τέχνης των παλαιολόγειων χρόνων, άμεσα συνδεδεμένες με την πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη, τοιχογραφίες του 17ου-18ου αιώνα, καθώς και ενδιαφέρων, συχνά με δυτικές επιρροές, γλυπτός διάκοσμος. Μουσείο με σημαντικά βυζαντινά εκθέματα έχει οργανωθεί και λειτουργεί βόρεια του Μητροπολιτικού ναού του Αγίου Δημητρίου. Στη συλλογή περιλαμβάνονται γλυπτά, χειρόγραφα, κοσμήματα, εξαρτήματα καλλωπισμού, ένδυσης και υπόδυσης, καθώς και τα σημαντικότατα λόγω σπανιότητας κομμάτια μεταξωτού ενδύματος και η πλεξούδα πριγκίπισσας από τάφο της βόρειας στοάς της Αγίας Σοφίας.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Μυστρά, λοιπόν, αποτελεί ένα από τα λίγα καλά διατηρημένα βυζαντινά οικιστικά σύνολα για τη μελέτη και την κατανόηση της βυζαντινής αρχιτεκτονικής-κοσμικής και εκκλησιαστικής- και τέχνης. Στον τόπο αυτό, που αποτέλεσε κέντρο σπουδαίο σε ολόκληρη την υστεροβυζαντινή περίοδο, έζησαν σημαντικές προσωπικότητες του Μεσαίωνα, όπως ο Πλήθων Γεμιστός και ο Βησσαρίων, που έπαιξαν ρόλο καταλυτικό στην ανανέωση των ελληνικών σπουδών στη Δύση και στην εμβάθυνση σε αυτές, συμβάλλοντας έτσι ιδιαίτερα στη ραγδαία ανάπτυξη των επιστημών, της φιλοσοφίας και της τέχνης στην Ευρώπη λίγο πριν από την πτώση της Αυτοκρατορίας το 1453.

Γύθειο

Μια όψη του λιμανιού του Γυθείου

Μια όψη του λιμανιού του Γυθείου

 Ιστορική κωμόπολη και λιμάνι που βρίσκεται στη νότια Πελοπόνησσο κοντά στις εκβολές του ποταμού Ευρώτα, δυτικά του μυχού του Λακωνικού κόλπου. Είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στους ανατολικούς πρόποδες του όρους Λαρύσιο και αποτελεί το κυριότερο λιμάνι του Λακωνικού κόλπου και το δεύτερο της νότιας Πελοποννήσου, μετά την Καλαμάτα. Η νότια άκρη της πόλης του Γυθείου ενώνεται μέσω μικρού προβλήτα με ένα μικρό νησί, την αρχαία Κρανάη ή Μαραθονήσι, όπου βρίσκονται ο πύργος Τζανετάκη, ο οκτάγωνος ομώνυμος φάρος (φάρος Κρανάης) και ο μικρός ναός Αγίου Πέτρου.

Ελαφόνησος

Η παραλία του Σίμου από ψηλά

Η παραλία του Σίμου από ψηλά

Ένας φιλόξενος προορισμός, ένας σπάνιος τόπος ( απέχει 40 λεπτά απο την Ελαία Λακωνίας) . Η νήσος Ελαφόνησος, η περιοχή της Πούντας και η ευρύτερη έκταση στο ΝΑ άκρο της Πελοποννήσου που περιλαμβάνει τη λιμνοθάλασσα Στρογγύλη έως και το Μάγγανο, η νησίδα Παυλοπέτρι, καθώς και οι μικρές νησίδες περιμετρικά της νήσου (τα νησιά της Παναγίας και ο Αγλύφτης), αποτελούν την ευρύτερη Ελαφόνησο. Η Ελαφόνησος διαθέτει μεταξύ άλλων τρεις από τις ομορφότερες παραλίες της Μεσογείου, έναν εξαιρετικά σπάνιο φυσικό πλούτο, ελκυστικά τοπία, υποθαλάσσιους θησαυρούς και τη γνωστή πλέον βυθισμένη πολιτεία, το «Παυλοπέτρι». Ο πολυτιμότερος όμως θησαυρός της Ελαφονήσου είναι οι άνθρωποι της, οι νησιώτες της Πελοποννήσου, που ακούραστα χρόνια τώρα διατηρούν έναν από τους μεγαλύτερους αλιευτικούς στόλους στη χώρα, προσδίδοντας στον τόπο τον σπάνιο στις μέρες μας χαρακτηρισμό «αυθεντικό ψαρονήσι». Η Ελαφόνησος χαρακτηρίζεται για τον απαράμιλλο φυσικό πλούτο, τη σπάνια φυσική ομορφιά και την ιδιαίτερη χλωρίδα και πανίδα της.

Μονεμβασιά

Ο βράχος της Μονεμβασιάς από ψηλά

Ο βράχος της Μονεμβασιάς από ψηλά

 Αποτελεί ένα τόπο ιστορικής σημασίας και απαράμιλλης ομορφιάς. Μοναδικό θέαμα αποτελεί ο τεράστιοσ βράχος με ύψος 300 μέτρα που δεσπόζει επιβλητικός.Σε μία από τις πλαγιές του είναι σφηνωμένη μια μεσαιωνική πολιτεία ζωσμένη από τείχη, επάλξεις, πύργους: το περίφημο κάστρο της Μονεμβασιάς. Το έτος 375 μ.Χ. ένας μεγάλος σεισμός έιχε ως αποτέλεσμα να αποσπαστεί ο βράχος από τη ξηρά. Η ιδιαιτερότητα του βράχου που μοιάζει να είναι έτοιμος να σαλπάρει, θα τον κάνει απροσπέλαστο ιδιαίτερα από την νοτιοανατολική πλευρά του. Γι’ αυτό και πολύ γρήγορα θα χτιστεί εκεί κάστρο από τους κυνηγημένους Λάκωνες που υποφέρουν από τις επιδρομές των βαρβάρων. Τα τείχη του κάστρου δείχνουν αδιαπέραστα ακόμα και σήμερα και προκαλούν δέος στους επισκέπτες. Ο Γιάννης Ρίτσος παρομοίωσε εύστοχα το βράχο της Μονεμβασιάς με πέτρινο καράβι. Στο κάστρο μένουν μόνιμα 10-20 οικογένειες, από τη γέφυρα όμως που τον ενώνει με τη στεριά χιλιάδες τουρίστες από όλο τον κόσμο περνούν την πύλη του. Ακολουθήστε τους: Σαν να μπαίνετε στη μηχανή του χρόνου, θα μεταφερθείτε σε μία άλλη εποχή και θα ξαναζήσετε σκηνές από μάχες του παρελθόντος απλά και μόνο παρατηρώντας τα σημάδια από τα βόλια στην είσοδο, προίκα κάποιας πολιορκίας ή περπατώντας στα ακανόνιστα δρομάκια της μεσαιωνικής πολιτείας και στα περάσματα με τις ψηλές καμάρες. Στην αρχή θα περιπλανηθείτε στη Κάτω Πόλη. Αυτή όμως που χτίστηκε πρώτη είναι η Επάνω Πόλη στη κορυφή του βράχου, όπου κατοικούσαν οι άρχοντες και ήταν η έδρα των διοικητικών υπηρεσιών. Η Επάνω Πόλη είναι πια ερημωμένη, δεσπόζει όμως ο ναός της Αγίας Σοφίας και διασώζονται οι τρεις εντυπωσιακών διαστάσεων κοινόχρηστες στέρνες. Από την άλλη, η Κάτω Πόλη με τα δαιδαλώδη δρομάκια της θυμίζει μικρό λαβύρινθο, ενώ τα σπίτια λόγω έλλειψης χώρου μοιάζουν να καβαλάνε το ένα πάνω στο άλλο. Θα εντυπωσιαστείτε από την αρχικτεκτονική των σπιτιών. Το κεντρικό καλντερίμι είναι γεμάτο τουριστικά μαγαζιά, ρεσεψιόν ξενώνων και εστιατόρια. Ανεβείτε τα σκαλιά που αρχίζουν αριστερά μετά το μικρό τούνελ της πύλης και θα βρεθείτε στο σπίτι του ποιητή Γιάννη Ρίτσου, με τη βεράντα που κρέμεται πάνω από το Μυρτώο πέλαγος. Στη συνέχεια χαθείτε ξανά και ξανά στα λιθόστρωτα δρομάκια με τα αρχοντικά, δείτε τις βυζαντινές εκκλησίες (40 τον αριθμό με την καθεμία να έχει τη δική της ιστορία κια ατμόσφαιρα) και μπείτε στην εκκλησία του Ελκόμενου Χριστού αλλά και στο αρχαιαλογικό μουσείο που στεγάζεται στο διατηρητέο κτήριο μουσουλμανικού τεμένους. Σίγουρα επισκεπτείτε την ερημωμένη Επάνω Πόλη μέσω του πέτρινου στριφογυριστού ανηφορικού μονοπατιού (η ανάβαση διαρκεί περίπου 20 λεπτά). Θα εντυπωσιαστείτε από την ανεπανάληπτη θέα και από την εκκλησία της Αγίας Σοφίας που έχτισε η γυναίκα του αυτοκράτορα Ανδρόνικου σε ανάμνηση εκείνης στη Κωνσταντινούπολη. Έξω από το κάστρο υπάρχει ο γραφικός νέος οικισμός της Μονεμβασιάς, με σημαντική τουριστική κίνηση και πολλές επιλογές για φαγητό και διασκέδαση. Τα πέτρινα σπίτια, οι βυζαντινές εκκλησίες, τα λιθόστρωτα καλντερίμια, τα αρχοντικά με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και τα ισχυρά τείχη της ανέγγιχτης από το χρόνο, αλλά ζωντανής και κατοικημένης κάτω πόλης μεταφέρουν τον επισκέπτη σε εποχές που η Μονεμβασιά ήταν ένα από τα σημαντικότερα κάστρα της Πελοποννήσου, κέντρο εμπορίου και τόπος ιστορικών μαχών.